Antidepresan İlaçlar İntihara Sebep Olur mu?


Psikiyatrik rahatsızlıkların semptomlarını en aza indirmek veya oluşumlarına ket vurmak için kullanılan ilaç veya kök maddelerden olan antidepresanlar, günümüzde eskiye nazaran yaygın olarak kullanılıyor. Halk arasında da artık isimleriyle dahi bilinmeye başlayan bu ilaçlar “akıl sağlığı yerinde olmayanlar kullanır” gibi anlamsız ve gelişi güzel düşüncelerin hedefinden henüz kurtulmuşken şimdi de “intihara sebep olmak” cümlelerinin hedefindeler. Gelin eğrisiyle doğrusuyla bu düşüncenin haklı ve haksız yanlarına değinelim.

Öncelikle, eğer bir olayın veya nesnenin sebep olduğu etkileri veya sonuçları gözlemlemek istiyorsak, diğer etkilerden izole bir değerlendirmeye tabi tutmalıyız. Aksi takdirde neyin neye sebep olduğu tam olarak anlaşılamayabilir. Fakat antidepresanlar için bu ne derece mümkün olabilir? Antidepresan ilaçlar, zaten depresyon tedavisi başta olmak üzere psikiyatrik rahatsızlıklarda kullanılır. İnsanın kendisi bu rahatsızlıklara sahip iken de, zaten olumsuz düşüncelere sahip olur.

Hatta bu hastalar karamsar düşüncelerin yanı sıra cesaretsizlik hissine, bir şeyi yapamayacak kadar düşük enerjili oldukları sanrısına (veya gerçekten de güçsüz bir hale), utanç duygusuna, bıkkınlık duygusuna, tahammülsüzlük duygusuna, yarış olarak öğrendikleri hayat yarışında geri kaldıklarına, umutsuzluğa, motivasyonsuz oldukları hissine sahip olabilir. Bu durumların birçoğu depresyon hastalarında bulunur ve antidepresanları da genelde bu hastalar kullanmak durumundadır. O halde bu ilaçları izole bir ortamda değerlendirmek ne derece mümkündür? İntihar fikrine bu ilaçlar mı sebep oluyor yoksa var olan ruh hali mi intihar fikrini yaratıyor? Bu soruyu, farklı yoldan cevaplamalıyız. Elbette ne direkt aklayacağız, ne de karalayacağız. Amacımız gerçeği öğrenmek. O hâlde düşünmeye ve öğrenmeye devam edelim.

İntihar fikri yukarıda bahsettiğimiz negatif düşüncelerden biridir ve diğer sonuçların etkisiyle ortaya çıkabilir. Antidepresanların olası riski de işte tam bu noktada başlıyor.

Antidepresanlar direkt olarak intihar düşüncesi yaratmaz

Antidepresanların böyle bir özelliği klinik olarak kaydedilmemiştir. Olay biraz daha farklı seyretmekte. Antidepresanların intihar ile ilişkisi daha çok “harekete geçirme” kısmıyla yakından ilgilidir. Antidepresanlar, vaad ettikleri gibi daha iyi ve güçlü hissetmemize, gömüldüğümüz o karanlıktan veya o çıkmak istemediğimiz yataktan çıkmamıza yardım eder, bunun için bize el uzatır.

Ancak antidepresanlar bize bu etkiyi sağlarken bizim hala kötü hislerimiz veya kronikleşmiş, kafaya koymuş olduğumuz, sağlam temellere oturtup aklımızda kesinleştirdiğimiz intihar fikrimiz varsa, antidepresanlar bunu direkt olarak engellemekten uzak olmanın yanı sıra, bize depresyon sebebiyle “cesaret edemediğimiz” bu intihar eylemini yapacak “gücü ve cesareti” sağlama konusunda etki gösterebilirler. Bunu anlatacak en güzel söz, sanırım “iyilikten maraz doğar” sözü olacaktır.

Ayrıca intihar fikirlerini de ayrı ayrı değerlendirmek sağlıklı olacaktır. Bazı intihar eğilimi gösteren hastalar sadece hayattan keyif alamadıkları, uzun süren depresyon sonucu daha umutsuz hale geldikleri veya artık bu sebeplerle yaşamak istemedikleri için intihar fikrinde sabit kalmaktadır. Ancak bazı vakalarda ise travmatik olaylar baş gösterebilir. Bu, kişinin sevdiği insanı kaybetmesi, bir kaza, dürtüyü doyuma ulaştıramamış bir aşk hikayesi ile ortaya çıkmış olabilir. İşte böyle durumlarda da antidepresanlardan tanrısal bir güçle her şeyi çözmelerini beklemek veya kötü bir sonucu antidepresanlara yüklemek bir hata olacaktır.

İlaçların düşünceleri değiştirmesi çok zordur

Bilimde imkansız kelimesi yoktur, bu yüzden “zor” demekle yetinmekte fayda var. İlaçlar, beyninizin kimyasını değiştirebilir ancak net şekilde size yeni bir düşünce yükleyemezler. Ayrıca düşüncelerinizi de değiştiremezler. Bir ilaç istediği kadar beyninizi etkilesin, bu ilacın etkilerini tek bir cümlenizle durdurmanız mümkün. En azından uyuşturucular değil de çok düşük dozlarla beyni etkileyen psikiyatrik ilaçlar için bunu söylemek mümkün.

Tekrar söylemekte fayda var, ilaçlar düşünceleri değiştiremezler, düşünceler sizindir. Ancak iş o düşünceleri harekete dökme kısmına gelince değerlendirmemiz değişmek zorundadır. Yani hastanın zaten intihar etmeyi planladığını varsayalım. Ancak umutsuz, cesaretsiz ve daha içine sinik hissetmesine sebep olan depresyonun içerisindeyken bu intihar fikrini eyleme dökmek bile kendisi için zor ve korkunç gelmektedir. Çünkü içinde bulunduğu durum ona bu duyguları vermektedir. Ancak antidepresan kullanarak biraz daha iyi hissetmeye başladığı senaryoyu hayal edelim. Çevresinde veya kendi içinde depresyona sebep olan düşünceler yok edilmemişken, çevreden destek almıyorken, iyi hissedecek detaylar yaratılamamışken ilaç etkisiyle güç alan hasta elbette daha iyi hissedecektir, ancak intihara sebep olan etmenlerin varlığı hala devam ettiği için bu iyi hissetme durumu negatif bir sonuca götürebilir. Öyle ki ilaçlardan aldığı bu gücü tüm kötü hislerini bitireceğini sandığı intiharı eyleme dökmek için kullanabilir.

Antidepresanların hatası: Beyni yanıltmak

Yukarıda antidepresanların sanıldığı gibi kötü şeyler olmadığını izah etmeye varan ifadeler kullandık. Fakat hiç mi günahı yok bu ilaçların? Hepsi mükemmel şeyler midir? Elbette hayır. Bilim, araştırma yapıp gözlemler sunuyor ve ilaç firmaları da bu gözlemleri pazarlıyor. Bu sistemin mükemmel olduğunu kimse iddia edemez ancak bilim en güvenilir sistemdir.

Antidepresanların beyni yanıltması demiştik. Antidepresan ilaçların genelinin dahil edildiği grup olan “seçici serotonin gerialım inhibitörü” ilaç grubu bir nevi buna sebep olmaktadır.

SSGİ’ler, ponsta üretilen serotonin hormonları taşıyıcı proteinler ile taşınacakları sırada bir engelleyici görevi görürler ve sinaptik aralıklarda bu serotoninlerin kalmasını sağlarlar. Bu beyinde zaten söz konusu hormonun var olduğu izlenimi yaratır. Buna istinaden yenisi üretmek konusunda beyin hatalı bir ayrıma düşebilir. Bu ilaçları kullanan hastalarda en az 2 hafta sonra sağlıklı etkilerin gözlemlenebilmesi de buna dayanmaktadır. Bu açıdan, ilacı kullanmaya başlayan hasta iyi gözlenmeli ve yalnız bırakılmamalıdır.

Ayrıca bazı bilim insanlarına göre SSGİ ilaçlar iki uçlu duygu-durum bozukluğuna sahip hastalarda da olumsuz sonuçlara neden olabilmektedir. Bu hastalarda hipomani ve maniyi tetikleyici unsur olarak intihar fikrini artırma veya güçlendirmeye dair etkileri olduğu söylenmektedir. Ayrıca belirli duygularda kontrolsüzlüğe sebep olduğu, örneğin daha fazla alışveriş yapmak veya daha fazla cinsel arzu duymak veyahut daha öfkeli davranmak gibi etkilere sebep olduğu da bazı araştırmacıların üzerinde durduğu fikirlerdendir.

Anlıyoruz ki antidepresan ilaçlar insanın intihar etmesinde direkt olarak bir rol oynamaz. Ancak diğer kötü etkileri eyleme dökme konusunda bir destek olma durumuyla, “bazı koşullarda” karşı karşıya kalabilir. Bu açıdan çevrenizde bu ilaçları kullanan varsa iyi gözlemlemeli ve onlara destek olmalısınız, kendiniz kullanıyorsanız yalnızca ilaçlarla bir yere varılacağı fikrinin yanlış olduğunu anlayıp sorunların altında yatan sebepleri ortadan kaldırmaya girişmeniz en güzeli olacaktır. Sağlıklı ve mutlu günlere!

BU İÇERİĞE EMOJİ İLE TEPKİ VER!

Kızdım Kızdım
0
Kızdım
Üzüldüm Üzüldüm
1
Üzüldüm
Yok artık Yok artık
1
Yok artık
Sesli Güldüm Sesli Güldüm
0
Sesli Güldüm
Helal olsun Helal olsun
1
Helal olsun
Beğenmedim Beğenmedim
0
Beğenmedim
Bayıldım Bayıldım
1
Bayıldım
Beğendim Beğendim
3
Beğendim
Eyüp C.

Uzay ve gök bilimi sevdalısı, bilime aşık, programlamada ve gelişen teknolojiyi takip etmekte hâyli istekli, yazmayı ve okumayı çok seven bir insan.

Yorumlar 2

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

  1. ben şahsen kullanmıyorum normal kullanırsan bişey olmaz ama çok kullanılırsa sıkıntı çıkarır hasta eder

  2. Antidepresan kullanan biri olarak , kesinlikle sağlığınız yerindeyse ve kendinizi iyi hissediyorsanız dozu azaltarak bırakmanızdır. Ayrıca intihara sürüklemez ancak dozu arttırır ve o ilaca muhtaç yaşarsanız hayatınızı oldukça etkileyecektir

Gönder Gelsin
Kişilik Testi
Kişilik ortaya çıkaran sorular dizisi
Bilgi Testi
Bilgi veya kültür ölçen sorular
Oylama
Karar ya da görüş belirle
Makale
Görseller ile süslenmiş makaleler
Listeler
Numaralandırılmış halde yazılan liste içerikleri
Oylanabilir Liste
En iyi seçeneğe karar vermek için oylanabilen liste