3 Bin 700 Yıllık Babil Tableti Matematik Tarihini Kökten Değiştirdi


Milattan Önce 1894’te bugünün Irak güneyinde kurulan Babil’i “asma bahçeleriyle” ve sinema filmlerine konu olan “dönemin uçuk eğlence kültürüyle” biliyor olabilirsiniz. Açıkçası Babil, Mısırlılar ve Mısır’dan kaçan Hz. Musa’nın takipçileriyle çokça savaştıkları ve otoriter bir yönetim benimsedikleri için “barbar” olarak nitelendiriliyorlardı. Ancak Babil’e ait Plimpton 322 adlı taş tabletin üzerinde yazanlar anlaşılınca durum değişti.

Yunanlılar ve Mısırlılar 0 – Babilliler 1

Matematiğin ve geometrinin çıkış noktası sayılan Yunanistan, Pisagor ve Arşimet gibi ünlü bilim insanları yetiştirmiş, evrenin ve maddenin sırlarını keşfetmek konusunda tarihin en eski dönemlerinde büyük işler başararak medeniyetin gelişimine büyük katkılar sağlayan bir ulus.

Mısırlılar da aynı şekilde Milattan Önceki dönemlerde inşa ettikleri piramitler ve takvimlerle geometri, matematik ve astroloji konularında oldukça ileri bir medeniyet olarak kabul ediliyordu. Ta ki;

Babillilerden kalma Plimpton 322 kod adı verilen taş tabletin ne anlama geldiği çözülene kadar.

Uzun yıllar boyunca tabletin yazıldığı dil mantığını çözmeye çalışan hiyeroglif bilimcileri ve filologlar geçtiğimiz hafta bir makale yayınlayarak tabletin şifresini çözdüklerini duyurdular.

Tablette ne yazsa beğenirsiniz! Bütün bir matematiğin tarihini değiştirecek olan üçgen iç açı hesaplamaları ve birim katları, uzunluk ölçülerinin birbirlerine olan oranı vb. geometri ve matematik formülleri.

Tabletin 3.700 yıllık olduğu da göz önünde bulundurulunca, Yunanlılar ve Mısırlıların ortaya çıkartıp geliştirdiği sanılan matematiğin asıl ana vatanının Babil olduğu anlaşıldı.

Formülleri Ne İçin Kullanıyorlardı?

Babil ile ilgili ele geçirilen bilgilerden anlaşıldığı kadarıyla şehir, döneminin ve coğrafyasının en zenginlerinden. Tarihin genellikle zalim ve otoriter diye yazdığı kralları, kendilerini gururlandırmak için dev binalar inşa etmişler. Plimpton 322 tabletinde yazılan formüllerde bir binanın uzunluğunu hesaplama, merdivenlerin yönü ve yüksekliğini oluşturma gibi mimari amaçlarla kullanılıyormuş.

Pisagor’un meşhur formülünün kendisinden neredeyse 1000 yıl önce Babil tabletlerinde yazıyor olması her şeyi değiştirdi. Bundan sonra öğrencilere matematik anlatırken Pisagor formülünü Babil’in formülü diye anlatmaları gerekecek. Babilliler bu formül sayesinde bir merdiven inşa ederlerken merdivenin yere ve binaya hizalandırılırken simetrik ve düzgün görünmelerini sağlıyorlardı.

Hipparchus’un Trigonometrisi de Artık Babil’in

Hipparchus’un milattan önce 120’li yıllarda yaşadığı bilgisini bir köşeye not edin, ki kendisi trigonometrinin “mucidi” olarak kabul ediliyordu ve lise öğrencileri tarafından bolca yad ediliyordu. Tabletin çözümlenmesi ile trigonometrinin temellerinin Babil’de atıldığı anlaşılıyor. Araştırmacılar tabletin bir bölümünün kırık olması nedeniyle yavaş bir ilerleme olacağını ifade etmekteler ama şimdiye kadar çözülenler ile bile Yunanlılar ve Mısırlılardan çok çok önce Babillilerin matematiği, geometriyi “döneme göre” sular seller gibi bilip geliştirdikleri görülüyor.

Plimpton 322’nin Ortaya Çıkışı

Plimpton 322 tableti 1900’lü yılların başında Irak’ta bir kazı esnasında keşfedilmişti. O dönem Osmanlı’ya ait olan topraklarda Edgar Banks tarafından bulunan tablet, üzerinde ne yazıldığı uzun süre anlaşılmaz halde müzede muhafaza edilmişti.

Edgar Banks isimli arkeolog Indiana Johes film serisinin ilham kaynağıdır. Kendisi çok zeki, korkusuz ve inatçı bir kimsedir; ayrıca Orta Doğu’da insanlarla anlaşmaya çalışırken gerçekten de birçok yaramazlık yapmıştır. Indiana Jones filmini izlediyseniz Banks’ın nasıl biri olduğu hakkında fikir sahibi olabilirsiniz.

Tabletin bir kenarı kırık olduğu için maalesef formüllerin tamamı çıkarılamıyor. Ayrıca başka tabletlerin var olma ihtimalleri üzerinde de durulmakta. Şifrenin çözülmesi ve matematik tarihini bu denli değiştiren bir tablet olması nedeniyle Irak’ın güneyindeki El Hilla kasabası tekrardan arkeologların gözünde ışıldamaya başladı. Yapılacak yeni çalışmalar ile kayıp parça ve varsa diğer tabletlerin bulunması amaçlanıyor.

BU İÇERİĞE EMOJİ İLE TEPKİ VER!

Kızdım Kızdım
3
Kızdım
Üzüldüm Üzüldüm
2
Üzüldüm
Yok artık Yok artık
1
Yok artık
Sesli Güldüm Sesli Güldüm
0
Sesli Güldüm
Bayıldım Bayıldım
2
Bayıldım
Beğendim Beğendim
10
Beğendim
Helal Olsun Helal Olsun
0
Helal Olsun
baydogan

Baktım gökte bir kırmızı, bir uçak.
Bol çelik, bol yıldız, bol insan.

Yorumlar 0

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Gönder Gelsin
Kişilik Testi
Kişilik ortaya çıkaran sorular dizisi
Bilgi Testi
Bilgi veya kültür ölçen sorular
Oylama
Karar ya da görüş belirle
Makale
Görseller ile süslenmiş makaleler
Listeler
Numaralandırılmış halde yazılan liste içerikleri
Oylanabilir Liste
En iyi seçeneğe karar vermek için oylanabilen liste
Sosyal medyada bizi takip ederek destek olabilirsin!