Türkiye’de Rüzgar ve Basınç Merkezleri


Kavurucu yaz sıcaklarının geldiği ülkemizde sıcaklıklar ülke genelinde mevsim normallerinin üstüne çıkmıştır. Özellikle Güneydoğu Anadolu ve Akdeniz bölgesinde sıcaklıklar 40-50 derecede seyretmektedir. Sıcaklıklar mevsim normallerinin üzerinde olmasından dolayı insanlar klimasız alanda durmakta zorlanmaktadır.  Türkiye’de Akdeniz bölgesinde kavurucu sıcaklar içinde yaşarken Ardahan, Erzurum gibi Doğu Anadolu bölgesinde sıcaklıklar hayatı etkilememektedir. Ülkemizin coğrafi konumundan dolayı ülkemiz çeşitli rüzgarların etkisi altında kalmaktadır. Şimdi ülkemizi etkisi altına alan rüzgarlara bir göz atalım.

Türkiye’de Görülen Rüzgar Tipleri

Samyeli; Samyeli rüzgarı ülkemizin Güney bölgesinin Doğu kısmında görülen rüzgar tipidir. Özellikle Irak ve Suriye tarafından gelen bu rüzgar tipinin tipik özelliği buharlaşma ve sıcaklığı artırıcı özelliği bulunmaktadır. Samyeli rüzgarının diğer bir adı ise keşişleme rüzgarı olarak bilinmektedir.  Samyeli rüzgarı sıcaklığı oldukça fazla artırdığından dolayı Güneydoğu Anadolu bölgesinde kuraklığa sebebiyet vermektedir.

Kıble; Kıble rüzgarı ülkemizin Orta Akdeniz bölgesinde etkili olan rüzgar tipidir. Bu rüzgarın en karakteristik özelliği Akdeniz bölgesinin nemli olmasında etkili olan rüzgar tipidir. Özellikle Orta Akdeniz’de bulunan şehirler etkilense de genel olarak Akdeniz bölgesinde etkili olan bir rüzgardır.

Lodos; Lodos rüzgar tipinin görüldüğü bölge ülkemizde Ege ve Marmara ve Akdeniz bölgesinde etkilidir. Lodos rüzgarları saatte 130 km hıza ulaştığı için denizciler için en tehlikeli olan rüzgar tipidir diyebiliriz. Lodos rüzgarları aynı zamanda nem oranı yüksek olan bir rüzgar tipi olduğu için görüş mesafesini azaltan bir rüzgar tipidir. Lodos rüzgarları şiddetli rüzgar tipi olduğu için sel ve taşkınlara neden olmaktadır.

Samyeli, kıble, lodos rüzgar tipleri Güney yönlü rüzgar tipleridir. Şimdi gelelim Kuzey yönlü rüzgar tiplerine bir göz atalım.

Poyraz; Kışları en sert geçen bölge olarak bilinen Erzurum ve Kars bölgesinde yani Kuzey Doğu Anadolu bölgesini etkisi altına alan rüzgar tipidir. Kışları kar ve soğuk getiren bir rüzgardır.

Yıldız; Yıldız rüzgarının etki alanına baktığımızda orta Karadeniz bölgesinde etkili olduğu görüyoruz. Karadeniz bölgesinde yazları serinletici havası ile bilinen rüzgardır.  Karadeniz bölge halkı bu rüzgara kutup yıldızı adını da vermiştir.

Karayel; Kuzeyden esen rüzgarlar genellikle soğuk karakterlidir. Ülkemizde Kuzeybatı yönünde etkili olan bu rüzgar tipi Marmara ve Batı Karadeniz’de etkili olan bir rüzgardır. Karayel Marmara ve Karadeniz bölgesine soğuk hava bırakır.

Ülkemizde iklimi etkileyen rüzgarlardan kısaca bahsettik. Ülkemizde bu rüzgar tipleri etkili olurken aynı zaman da basınç merkezleri de ülkemizin iklimi üzerine etkili olmaktadır. Ülkemiz üzerinde basınç merkezlerinden bahsetmeden önce basıncın tanımından söz etmek istiyoruz. Basınç; atmosferde yer alan gazların yer yüzeyine yapmış olduğu kuvvete basınç denir. Basınç sıcaklık ve yükselti ile ters orantılıdır. Yani sıcaklık arttıkça basınç azalmakta, yükselti artınca basınç azalmaktadır. Yerçekimi ve yoğunluk basınç ile doğru orantılıdır. Yani yerçekimi arttıkça basınçta paralel olarak artmaktadır diyebiliriz.

Termik basınç ve dinamik basınç arasındaki farka bakacak olursak, ısıma ve soğuma ile ilgili basınçlara termik basınç denirken, dinamik basınç dünyanın hareketi ile ilgili basınç türüdür diyebiliriz. Ülkemiz de görülen basınç merkezlerinden bahsedecek olursak;

Sibirya Yüksek Basınç; Ülkemizi etkisi alan bu basınç merkezi ülkemizin Kuzey Doğu Anadolu bölgesinde etkili olmaktadır. Ülkemizde etkili olduğu dönemlerde soğuk ve ayaz getiren bir basınç türüdür. Sıcaklığı oldukça fazla düşüren bu basınç merkezi termik kökenli bir basınç türüdür. Ülkemizde sıcaklığı düşürür ve kar yağışına neden olmaktadır.

Asor Yüksek Basınç; Dinamik kökenli bir basınç türü olan Asor Yüksek Basınç ülkemizin Güney Batı bölgesinde etkili olan basınç merkezidir. Bu basıncın türü dinamik yüksek basınçtır. Ülkemizde etkili olduğu bölgelerde aşırı sıcaklıklara neden olmaktadır. Yıl boyunca etkili olsa da genellikle yaz aylarında daha belirgindir.

İzlanda Alçak Basınç; Ülkemizde görülen bu basınç merkezi dinamik kökenli bir basınç merkezidir. Kış mevsiminde Sibirya Yüksek Basıncının etkisinin azaldığı dönemlerde İzlanda Alçak Basıncı etkili olmaktadır. Bu basıncın oluşumunda dünyanın günlük hareketinin etkisi olmaktadır. Bu basınç merkezi sıcaklıkları ve yağışlarını artırmaktadır.

Basra Alçak Basınç; Bu basınç merkezinin kökenine baktığımızda Basra Körfezinden gelen bu basınç merkezi termik kökenlidir. Güneydoğu Anadolu bölgesinde etkili olduğu görülmekle birlikte ülkemizin genelini etkisi altına almaktadır. Ülkemizde görüldüğü dönemlerde aşırı sıcaklığa ve şiddetli buharlaşmaya neden olan bir basınç türüdür.

Ülkemizde görülen basınç ve rüzgarlar hakkında bilgiler verdik, şimdi günlük ve yerel rüzgarlar hakkında bilgiler verelim.

Föhn Rüzgarı; Föhn rüzgarları adından da anlaşıldığı gibi sıcak rüzgarlardır. Bir dağ yamacı boyunca yükselen hava her 200 metre bir derece sıcaklık azalmaktadır. Aynı zamanda bir dağ yamacı boyunca her 100 metre de alçalan hava 1 derece azalmakta ve kuru özellikte bir rüzgar oluşmaktadır. Föhn rüzgarları Batı Toroslar ve Doğu Karadeniz bölgesinde etkili olmakla beraber Karadeniz bölgesinde portakal meyvesinin üretilmesi de Föhn rüzgaları sayesinde olduğunu belirtelim.

Föhn rüzgarlarının etkileri ülkemiz açısından önem taşımaktadır. Föhn rüzgarlarının etkilerinden bahsedecek olursak; Föhn rüzgarları havayı oldukça fazla ısıttığından dolayı kurutucu bir hava vermekte bu da bitkilerin kurumasına yol açmaktadır. En tehlikeli olanı ise kışları havanın ısınmasına neden olduğundan kışları kar erimeleri ile çığ ve taşkınlara sebebiyet vermektedir. Aynı zamanda kışın tarım ürünlerinin erken olgunlaşmasına neden olarak kışın maddi anlamda zarara da neden olmaktadır.

BU İÇERİĞE EMOJİ İLE TEPKİ VER!

Kızdım Kızdım
0
Kızdım
Üzüldüm Üzüldüm
0
Üzüldüm
Yok artık Yok artık
0
Yok artık
Sesli Güldüm Sesli Güldüm
0
Sesli Güldüm
Helal olsun Helal olsun
2
Helal olsun
Beğenmedim Beğenmedim
0
Beğenmedim
Bayıldım Bayıldım
0
Bayıldım
Beğendim Beğendim
1
Beğendim

Yorumlar 0

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Giriş Yap

Kargamel.com'a Hoşgeldiniz.

Hesabınız yok mu? Şimdi kayıt olun.
Kayıt Ol

Şifre sıfırla

Şifrenizi buradan sıfırlayabilirsiniz.

Geri Dön
Giriş Yap

Kayıt Ol

Kargamel'e Katılın!

Geri Dön
Giriş Yap
Gönder Gelsin
Kişilik Testi
Kişilik ortaya çıkaran sorular dizisi
Bilgi Testi
Bilgi veya kültür ölçen sorular
Oylama
Karar ya da görüş belirle
Düz Yazı
Görseller ile süslenmiş makaleler
Liste
Klasik Düz Listeler
Oylanabilir Liste
En iyi seçeneğe karar vermek için oylanabilen liste